ΠΙΚΡΟ ΕΛΕΓΕΙΟ ΑΠΟΥΣΙΑΣ
Την Παρασκευή, 2 Ιουλίου 2010, έφυγε από κοντά μας για το οριστικό και αμετάκλητο ταξίδι του ο χαρισματικός εικαστικός καλλιτέχνης Χρήστος Καγκαράς.
Ο Καγκαράς ανήκει στους 6 επώνυμους αυθεντικούς εικαστικούς λαϊκούς καλλιτέχνες στα 200 χρόνια διαδρομής μετά το 1821. Τον πρώτο που κατέγραψε το κοντύλι της ιστορίας της τέχνης από τους 6 ήταν ο Παναγιώτης ή Δημήτρης Ζωγράφος . Ζωγράφος, γνωστός σε όλους του Στρατηγού Μακρυγάννη, που του ανέθεσε να αναπαραστήσει ζωγραφικά τις πιο ενδιαφέρουσες και κρίσιμες μάχες του 1821.
Δεύτερος στη σειρά ήρθε ο λαϊκός ζωγράφος τοιχογράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ, πετυχημένο εύρημα του Στρατή Ελευθεριάδη, γνωστό στο Παρίσι ως Τεριάντ. Τρίτος ο Σταμάτης Λαζάρου, εύρημα του αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη. Τέταρτος, ο Χρήστος Καγκαράς του Ηλία, σημαντικό εύρημα από τον κριτικό στοχασμό του Ελληνογάλλου Κριστιάν Ζερβός και του αρχιτέκτονα Πάνου Τζελέπη. Πέμπτος, ο ανωγιανός Αλκιβιάδης Σκουλάς και έκτος ο ελληνοκύπριος Κώστας Αργυρού. Από τους 6 ζει μόνο ο Κ. Αργυρού.
Η αρχή της ζωής του Χ. Καγκαρά (1917) και το τέλος της το 2010, μοιάζει με την ανειρήνευτη διαδρομή –περιπέτεια  του Οιδίποδα και τη μοίρα της ελληνικής φυλής, πορεία επική από τα μύχια πεδία της μυθολογίας και της ιστορίας.
Έζησε στην αγκαλιά της φύσης, εικαστική πρώτη του παιδεία και στο κέντρο του επαναστατημένου ακραία 20ου αιώνα. Κι αυτή την μαρτυρία της ιστορίας και η κοινωνική τοιχογραφία κινείται απ’ άκρη σ’ άκρη στο δωδεκάκυκλο της ζεστής θεματολογίας των 7.000 έργων του.  
Την Κυριακή η Λαμία έχασε το πολυτιμότερο κεφάλαιο της αυθεντικής λαϊκής εικαστικής δημιουργίας. Αυθεντικός, λαϊκός ζωγράφος ο Χ. Καγκαράς επηρέασε και συγκίνησε πνευματικά μεγέθη με θεωρητικό συγγραφικό έργο οικουμενικής εμβέλειας. Πρώτα και κύρια τον Ελληνογάλλο Κριστιάν Ζερβός, τεχνοκριτικό, αισθητικό και ιστορικό της τέχνης, εκδότη πολύτιμων βιβλίων τέχνης και πρωτοποριακών περιοδικών, μέσα απ’ τα οποία πλοήγησε κορυφαίος στο Παρίσι επί 50 χρόνια τα καλλιτεχνικά κινήματα της μοντέρνας τέχνης του 20ου αιώνα, έκφραση της βιομηχανικής και της ταξικής κοινωνικής επανάστασης τότε.
Μαζί με τον Κριστιάν Ζερβός βοήθησε σημαντικά τον Χ. Καγκαρά  στην Ελλάδα ο αρχιτέκτονας Πάνος Τζελέπης από τους χαρισματικούς αρχιτέκτονες της γενιάς του ’30  και επικεφαλής των 200 ατόμων που έφυγαν απ’ την Ελλάδα κρυφά ένα χρόνο πριν από την έναρξη του εμφυλίου πολέμου 1946-1949. Έφυγαν με το θρυλικό πλοίο της ιστορίας ΜΑΤΑΡΟΑ, στο οποίο μέσα ήταν ο Κορνήλιος Καστοριάδης , ο Κώστας Αξελός, ο Κώστας Παπαϊωάννου κι άλλοι, που θέρμαναν την καρδιά και το νου του Παρισιού, καταθέτοντας την ελληνική συμμετοχή στις αξίες και στα μεγέθη του σύγχρονου ελληνοευρωπαϊκού πολιτισμού.
Ο γράφων μπήκε στην παρέα του Κριστιάν  Ζερβός και του Πάνου Τζελέπη 2 χρόνια αργότερα από την αποκάλυψη του Χ. Καγκαρά. Την αποκάλυψη αυτή τη χρεώνει η ελληνική ιστορία της τέχνης στον Κριστιάν Ζερβός  και στον Πάνο Τζελέπη. Αυτοί με κατέστησαν άμεσο κοινωνό στο έργο του Χ. Καγκαρά. Την παρέα  συμπλήρωσαν αμέσως μετά ο ζωγράφος Αλέκος Κοντόπουλος, η κορυφαία ελληνίδα χαράκτρια Βάσω Κατράκη, ο ποιητής και σκηνοθέτης κινηματογράφου Χρήστος Θεοδωρόπουλος, ο τεχνοκριτικός Πάνος Καραβίας, ο τεχνοκριτικός επίσης Γιώργος Πετρής, ο γνωστός ανθρωπολόγος Άρης Πουλιανός, η συγγραφέας της Λωξάντρας Μαρία Ιορδανίδου, η ζωγράφος Μέλπω Οικονομίδου, η Ελένη Βερναδάκη, ο Νίκος Ε. Παπαδάκης, εκδότης και ιδιοκτήτης του πρωτοποριακού περιοδικού Σήμα, ο Άρης Αλεξάνδρου, συγγραφέας του Κιβώτιου, ο Γιάννης Γαϊτης , ο λογοτέχνης Μιχάλης Σταφυλάς κι άλλοι ακόμα.
Εγώ ως τεχνοκριτικός χρεώνομαι τη μετάβαση της σκυτάλης απ’ τα χέρια του Κριστιάν Ζερβός, και του Πάνου Τζελέπη στα δικά μου χέρια, την οποία κράτησα και διαχειρίστηκα επί 40 χρόνια επιτυχώς, δικαιώνοντας τους δασκάλους μου. Ετσι δικαιούμαι να ισχυριστώ εκ του ασφαλούς ότι η Λαμία κι η Ελλάδα μαζί έχασαν το γνήσιο τέκνο, τον ποιητή του εικαστικού λόγου των μορφών, υλικό ζωής και τέχνης του λαϊκού μεταβυζαντινού ελληνικού πολιτισμού.
Η μεγάλη και αξιοπρόσεκτη τύχη του Χ. Καγκαρά είναι που έφυγε, μέσα από τη θερμή αγκαλιά των εννέα παιδιών του και της γυναίκας του Κούλας. Παιδιά και έργο συνταξιδεύουν στην ψυχή του υψηλό δείγμα ποιητικής ευδαιμονίας. Κι εκεί που πάει θα βρει είναι βέβαιο τους φίλους του, αυτούς που προανέφερα λίγο πριν, καθήμενοι στο νεκρόδειπνο του Άδη, περιμένοντάς τον προεξάρχων ο Πλούτωνας τραγουδώντας μαζί τους τραγούδια της τάβλας, απαλύνοντας το ελεγείο της μακράς κι αμετάκλητης απουσίας από τα γήινα ως τα θεϊκά .
Εμείς οι ολίγοι που μείναμε πίσω από την πολυπληθή παρέα εκείνη μας λεηλατεί το πικρό αίσθημα της απουσίας, ποιητική ευγνωμοσύνη και νοημοσύνη από το ζεστό θησαύρισμα της σοφίας της καρδιάς, ορκισμένοι στο όνομα της ανθρώπινης ελευθερίας.
Καλό σου ταξίδι, Χρήστο, και μη φοβηθείς το μεγαλείο της απόμακρης ποιητικής σιωπής, ανώτερη καύση και ουσία θανάτου και της ζωής.

Κώστας Σταυρόπουλος
Copyright 2008-9 xkagaras.gr Κατασκευή Ιστοσελίδων Smallweb